Top 11 thảo dược giải độc gan, những cây thuốc nam làm mát gan thường dùng
Gan là cơ quan quan trọng trong quá trình chuyển hóa dinh dưỡng, sản xuất mật, xử lý độc chất và hỗ trợ đào thải các chất không cần thiết ra khỏi cơ thể. Tuy nhiên, thói quen thức khuya, ăn uống nhiều dầu mỡ, thường xuyên dùng rượu bia, căng thẳng kéo dài hoặc sử dụng thuốc không đúng cách có thể làm tăng áp lực lên gan.
Khi chức năng gan bị ảnh hưởng, cơ thể có thể xuất hiện một số biểu hiện như nóng trong, nổi mụn, mẩn ngứa, ăn uống kém, đầy bụng, mệt mỏi, nước tiểu sẫm màu hoặc da kém tươi sáng. Đây cũng là lý do nhiều người quan tâm đến các thảo dược giải độc gan, cây thuốc nam mát gan để hỗ trợ chăm sóc sức khỏe hằng ngày.
Trong y học cổ truyền, nhiều loại thảo dược có tính mát, vị đắng hoặc tác dụng thanh nhiệt, lợi tiểu, hỗ trợ tiêu hóa và chăm sóc chức năng gan mật. Tuy nhiên, các cây thuốc nam giải độc gan chỉ nên được xem là giải pháp hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị bệnh gan.
Người đang mắc viêm gan, xơ gan, gan nhiễm mỡ, men gan cao, bệnh thận, phụ nữ mang thai, người đang cho con bú hoặc đang dùng thuốc điều trị nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Dưới đây là top 11 thảo dược giải độc gan, những cây thuốc nam làm mát gan thường được dùng trong dân gian.
1. Diệp hạ châu – Hỗ trợ mát gan, thanh nhiệt
Diệp hạ châu còn được gọi là cây chó đẻ răng cưa. Đây là một trong những cây thuốc nam mát gan quen thuộc, thường được dùng trong dân gian để hỗ trợ thanh nhiệt, lợi tiểu và chăm sóc chức năng gan.
Theo y học cổ truyền, diệp hạ châu có vị đắng, tính mát. Thảo dược này thường được dùng dưới dạng hãm trà hoặc sắc nước uống. Với người hay nóng trong, nổi mụn, ăn uống kém hoặc thường xuyên dùng rượu bia, diệp hạ châu có thể được dùng như một lựa chọn hỗ trợ.
Tuy nhiên, do có tính mát và vị đắng, diệp hạ châu không phù hợp với người tỳ vị hư hàn, dễ lạnh bụng, tiêu chảy, phụ nữ mang thai hoặc trẻ nhỏ. Không nên dùng kéo dài nếu chưa có hướng dẫn từ người có chuyên môn.
2. Atiso – Hỗ trợ chức năng gan và tiêu hóa
Atiso là thảo dược phổ biến khi nhắc đến các loại trà mát gan. Trong atiso có nhiều hợp chất thực vật được quan tâm nhờ khả năng hỗ trợ tiêu hóa, lợi mật và chăm sóc chức năng gan.
Atiso thường được dùng dưới dạng trà, cao, nước nấu từ bông hoặc lá. Khi dùng đúng cách, atiso có thể giúp cơ thể cảm thấy nhẹ bụng, dễ tiêu hơn, nhất là ở người thường xuyên ăn nhiều dầu mỡ hoặc hay bị đầy bụng sau bữa ăn.
Dù khá quen thuộc, atiso vẫn cần được dùng hợp lý. Người bị dị ứng với atiso hoặc các cây cùng họ cúc nên thận trọng. Không nên uống trà atiso đã để qua đêm hoặc sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc.
3. Rau má – Cây thuốc nam giúp thanh nhiệt, làm mát cơ thể
Rau má là loại rau quen thuộc trong bữa ăn và cũng là cây thuốc nam thường được dùng để thanh nhiệt. Theo y học cổ truyền, rau má có tính mát, vị hơi đắng, thường được dùng để giải khát, làm dịu cảm giác nóng trong và hỗ trợ làm mát cơ thể.
Rau má có thể dùng để nấu canh, xay nước uống hoặc chế biến thành món ăn. Với người hay nhiệt miệng, nổi mụn, cảm giác nóng bứt rứt trong người, rau má có thể là thức uống hỗ trợ phù hợp nếu dùng đúng lượng.
Tuy nhiên, không nên uống quá nhiều rau má mỗi ngày hoặc dùng liên tục trong thời gian dài. Người có hệ tiêu hóa yếu, dễ lạnh bụng, phụ nữ mang thai hoặc đang dùng thuốc điều trị nên hỏi ý kiến chuyên môn trước khi sử dụng.
4. Nhân trần – Hỗ trợ lợi mật, thanh nhiệt và tiêu hóa
Nhân trần là thảo dược thường xuất hiện trong các loại nước uống mát gan. Theo kinh nghiệm dân gian, nhân trần có vị hơi đắng, tính mát, thường được dùng để hỗ trợ thanh nhiệt, lợi mật và cải thiện cảm giác đầy bụng, khó tiêu.
Nhân trần thường được phơi khô, hãm nước uống như trà. Đây là loại thảo dược dễ dùng, có hương vị tương đối dễ uống nên được nhiều người lựa chọn trong những ngày nóng hoặc khi cơ thể có cảm giác nóng trong.
Tuy nhiên, không nên dùng nhân trần thay nước lọc hằng ngày trong thời gian dài. Người có cơ địa hàn, dễ lạnh bụng, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú cần thận trọng khi sử dụng.
5. Râu ngô – Hỗ trợ lợi tiểu, giảm cảm giác nóng trong
Râu ngô có vị ngọt nhẹ, tính bình, thường được dùng trong dân gian để nấu nước uống thanh nhiệt. Tác dụng nổi bật của râu ngô là hỗ trợ lợi tiểu, giúp cơ thể đào thải nước tốt hơn và làm dịu cảm giác nóng trong.
Nước râu ngô khá dễ uống, phù hợp với người muốn dùng một loại nước thảo mộc nhẹ nhàng. Tuy nhiên, do có tác dụng lợi tiểu, không nên uống quá nhiều hoặc uống sát giờ đi ngủ vì có thể gây tiểu đêm.
Người đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc huyết áp, người có bệnh thận hoặc rối loạn điện giải nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng râu ngô thường xuyên.
6. Cà gai leo – Thảo dược hỗ trợ bảo vệ tế bào gan
Cà gai leo là dược liệu được nhắc đến nhiều trong các sản phẩm hỗ trợ chức năng gan. Theo y học cổ truyền, cà gai leo có vị hơi the, tính ấm, thường được dùng để hỗ trợ giải độc, bảo vệ gan và giảm tác động bất lợi từ rượu bia.
Hiện nay, cà gai leo thường được dùng dưới dạng trà, cao hoặc phối hợp trong các sản phẩm thảo dược. Với người thường xuyên dùng rượu bia, ăn uống thiếu điều độ hoặc muốn chăm sóc chức năng gan, cà gai leo có thể là một lựa chọn tham khảo.
Tuy nhiên, người đang mắc viêm gan, gan nhiễm mỡ, men gan cao hoặc đang dùng thuốc điều trị không nên tự ý dùng cà gai leo như phương pháp thay thế điều trị. Phụ nữ mang thai, người huyết áp thấp hoặc người có bệnh nền cần đặc biệt thận trọng.
7. Chi tử – Vị thuốc thanh nhiệt, hỗ trợ làm mát gan
Chi tử là vị thuốc Đông y có vị đắng, tính hàn. Trong các bài thuốc cổ truyền, chi tử thường được dùng với mục đích thanh nhiệt, hỗ trợ lợi mật và làm dịu các biểu hiện nóng trong.
Với đặc tính thanh nhiệt, chi tử thường được phối hợp cùng nhiều vị thuốc khác trong các bài thuốc liên quan đến can đởm. Đây là dược liệu có giá trị trong y học cổ truyền, nhưng không nên sử dụng tùy tiện như một loại trà uống hằng ngày.
Do có tính hàn, chi tử không phù hợp với người tỳ vị hư hàn, dễ tiêu chảy hoặc rối loạn tiêu hóa. Người dùng cần tuân thủ đúng liều lượng và nên có hướng dẫn từ thầy thuốc.
8. Long đởm thảo – Thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu viêm theo Đông y
Long đởm thảo là vị thuốc có vị rất đắng, tính hàn, thường được dùng trong các bài thuốc Đông y liên quan đến thanh nhiệt, táo thấp và hỗ trợ chức năng can đởm.
Đây là một trong những vị thuốc quen thuộc trong các công thức thảo dược hỗ trợ mát gan, giải độc gan. Tuy nhiên, long đởm thảo là vị thuốc có dược tính mạnh, không nên dùng tùy tiện hoặc dùng kéo dài khi chưa được tư vấn.
Người có bệnh dạ dày, tiêu hóa yếu, cơ địa lạnh, phụ nữ mang thai hoặc người đang dùng thuốc điều trị nên hỏi ý kiến chuyên môn trước khi sử dụng long đởm thảo.
9. Rau đắng đất – Hỗ trợ thanh nhiệt, lợi tiểu
Rau đắng đất là loại cây mọc phổ biến tại nhiều vùng ở Việt Nam. Theo kinh nghiệm dân gian, rau đắng đất có vị đắng, tính mát, thường được dùng để thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa và lợi tiểu.
Rau đắng đất có thể được dùng để sắc nước uống hoặc chế biến thành món ăn. Với người có cảm giác nóng trong, ăn uống kém hoặc muốn dùng thảo dược hỗ trợ làm mát cơ thể, rau đắng đất là một lựa chọn có thể tham khảo.
Tuy nhiên, vì có vị đắng và tính mát, người có hệ tiêu hóa yếu không nên dùng quá nhiều. Nếu sau khi dùng xuất hiện đau bụng, tiêu chảy hoặc khó chịu đường tiêu hóa, nên ngừng sử dụng.
10. Diếp cá – Hỗ trợ thanh nhiệt, kháng viêm
Diếp cá là loại rau gia vị quen thuộc, đồng thời cũng là cây thuốc nam được sử dụng nhiều trong dân gian. Diếp cá có tính mát, vị cay nhẹ và mùi đặc trưng, thường được dùng để thanh nhiệt, hỗ trợ kháng viêm và làm dịu cảm giác nóng trong.
Diếp cá có thể ăn sống, ép nước hoặc sắc uống. Với người hay nổi mụn, nóng trong hoặc mẩn ngứa nhẹ, diếp cá có thể được dùng như một thực phẩm hỗ trợ trong chế độ ăn uống.
Khi dùng diếp cá tươi, cần rửa thật sạch, ngâm nước muối loãng và đảm bảo nguồn nguyên liệu an toàn. Người có dạ dày yếu không nên uống nước diếp cá khi bụng đói.
11. Mã đề – Hỗ trợ lợi tiểu, thanh nhiệt
Mã đề là cây thuốc nam có tính hàn, vị ngọt, thường được dùng trong dân gian để thanh nhiệt, lợi tiểu và hỗ trợ làm mát cơ thể. Nhờ tác dụng lợi tiểu, mã đề được nhiều người lựa chọn khi muốn dùng nước uống hỗ trợ thanh lọc.
Mã đề có thể được dùng dưới dạng sắc nước hoặc pha trà từ dược liệu khô. Tuy nhiên, không nên dùng mã đề thay nước lọc hằng ngày hoặc dùng kéo dài mà không có hướng dẫn.
Người đang dùng thuốc lợi tiểu, người có bệnh thận, phụ nữ mang thai hoặc người có cơ địa lạnh cần thận trọng. Nếu muốn sử dụng thường xuyên, nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc có chuyên môn.
Lưu ý khi sử dụng thảo dược giải độc gan
Các cây thuốc nam mát gan có thể hỗ trợ thanh nhiệt và chăm sóc sức khỏe gan, nhưng không nên lạm dụng. Để sử dụng an toàn, bạn cần lưu ý:
Chọn dược liệu sạch, có nguồn gốc rõ ràng, không ẩm mốc, không lẫn tạp chất.
Không tự ý phối hợp nhiều loại thảo dược cùng lúc nếu chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Không dùng thảo dược thay thuốc điều trị viêm gan, xơ gan, gan nhiễm mỡ hoặc các bệnh gan mạn tính.
Không dùng kéo dài, đặc biệt với người có bệnh nền, phụ nữ mang thai, người đang cho con bú, trẻ nhỏ và người đang dùng thuốc tây.
Ngừng sử dụng và đi khám nếu xuất hiện đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy kéo dài, nổi mẩn, ngứa toàn thân, vàng da, vàng mắt hoặc mệt mỏi bất thường.
Bên cạnh việc dùng thảo dược, bạn nên duy trì lối sống lành mạnh để giảm áp lực cho gan. Hãy hạn chế rượu bia, ăn ít dầu mỡ, uống đủ nước, ngủ đủ giấc, tập thể dục đều đặn và khám sức khỏe định kỳ nếu có nguy cơ bệnh gan.
Tổng kết
Top 11 thảo dược giải độc gan như diệp hạ châu, atiso, rau má, nhân trần, râu ngô, cà gai leo, chi tử, long đởm thảo, rau đắng đất, diếp cá và mã đề đều là những cây thuốc nam quen thuộc, thường được dùng để hỗ trợ thanh nhiệt, mát gan và chăm sóc sức khỏe gan mật.
Tuy nhiên, “mát gan” hay “giải độc gan” không có nghĩa là có thể tự điều trị các bệnh lý về gan tại nhà. Nếu bạn có biểu hiện vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, đau hạ sườn phải, mệt mỏi kéo dài, ngứa da nhiều hoặc men gan bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được kiểm tra.
Ngoài các thảo dược dùng riêng lẻ, bạn cũng có thể tham khảo các sản phẩm thảo dược hỗ trợ chức năng gan được bào chế theo công thức rõ ràng, nguồn gốc minh bạch và có hướng dẫn sử dụng cụ thể.
Long Đởm Giải Độc Gan là sản phẩm bảo vệ sức khỏe của Dược Bình Đông, được bào chế từ các thành phần thảo dược như Long đởm thảo, Hoàng cầm, Chi tử, Trạch tả, Sài hồ, Cam thảo, Sinh địa, Nhân trần, Diệp hạ châu và Atiso. Sản phẩm hỗ trợ thanh nhiệt, giải độc, mát gan và hỗ trợ tăng cường chức năng gan.
Để được tư vấn cách sử dụng phù hợp, bạn có thể liên hệ Dược Bình Đông qua hotline 028.39.808.808.
Lưu ý: Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
------------------
Tác giả: Lương y Nguyễn Thành Sử– Cố vấn chuyên môn về vấn đề Gan Thận tại Dược Bình Đông
Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y
(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: "Tác giả: Lương y Nguyễn Thành Sử – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y". Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: "Theo Dược Bình Đông" hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.
(*) Theo dõi Facebook Dược Bình Đông: https://www.facebook.com/binhdongpharma
để cập nhật thêm thông tin sức khỏe hữu ích mỗi ngày.
—-------------------------------------------------
Bên cạnh đó bài viết có tham khảo từ Nhà thuốc Long Châu, Vinmec